Ваш дерматолог

Патологическая анатомия меланомы

Большая медицинская энциклопедия
Авторы: С. М. Паршикова, А. А. Хорасян-Тадэ, В. В. Яворский.

Первичный очаг меланомы кожи может иметь вид папилломы, язвы или образования неправильной, округлой, овальной формы с различной степенью пигментации. В ряде случаев при так называемой «амеланотической» (беспигментной) меланомы пигментация первичного очага меланомы отсутствует. Меланома типа злокачественного лентиго обычно имеет вид очага коричневого цвета с неровными контурами, напоминая веснушки . Узловая форма меланомы, как правило, имеет вид образования, выступающего над поверхностью кожи, или иссиня-чёрной бляшки с неровными контурами.

Клеточный состав меланомы разнообразен. Различают четыре вида меланоцитов, преимущественно встречающихся в опухоли:

  1. Эпителиоподобные клетки с округлыми часто гиперхромными ядрами и обильной светлой цитоплазмой, нередко содержащей жёлто-бурые включения пигмента меланина . Расположение хроматина в виде нитей в ядрах отдельных эпителиоподобных клеток создаёт картину своеобразных лучистых фигур.
  2. Веретенообразные клетки вытянутой формы, обычно образующие беспорядочно переплетающиеся пучки, реже – концентрические фигуры.
  3. Невусоподобные клетки – мелкие, округлой или овальной формы клетки с гиперхромными ядрами.
  4. Баллонообразные клетки с относительно мелкими гиперхромными ядрами, окружёнными широкой зоной оптически пустой цитоплазмы. В меланоме могут встречаться также гигантские одно или многоядерные клетки.

При гистологическом исследовании обнаруживаются признаки инфильтративного роста опухоли, в котором, по данным W. H. Glare и др., представленным в 1969 году, выделяют пять стадий:

  • I стадия – опухоль располагается в эпидермисе;
  • II стадия – опухолевые клетки проникают через базальную мембрану эпидермиса в сосочковый слой дермы;
  • III стадия – опухолевые клетки заполняют сосочковый слой дермы, достигают сетчатого слоя, но не проникают в него;
  • IV стадия – инвазия опухолевых клеток в сетчатый слой дермы;
  • V стадия – опухолевые клетки располагаются в подкожной клетчатке.

Более точные данные о степени инфильтративного роста меланомы могут быть получены при использовании методики Бреслоу, предложенной в работах 1970 года, основанной на измерении при гистологическом исследовании толщины первичного очага опухоли.

Кроме того, в зависимости от преимущественного направления роста опухоли в пределах кожи различают фазы радиального и вертикального роста меланомы. В фазе вертикального роста опухоль проходит указанные стадии инфильтративного роста.

Исходя из морфологических, а также ряда клинической особенностей, выделяют три основных типа опухоли:

  • поверхностно-распространяющуюся,
  • типа злокачественного лентиго,
  • узловую.

Процесс развитияповерхностно-распространяющейсямеланомы проходит первоначально фазу радиального роста, в которой отмечается рост опухолевых клеток по направлению к роговому слою эпидермиса и радиально в пределах эпителиального пласта.

При микроскопии видно, что при этом эпидермис утолщён в 2-4 раза, характеризуется различной степенью гиперкератоза, частично замещён большими атипичными меланоцитами со светлой цитоплазмой и гиперхромными ядрами. В шиповатом слое эпидермиса могут встречаться меланоциты, напоминающие клетки Педжета. Отдельные опухолевые клетки обычно содержат в цитоплазме распылённые включения пигмента.

В фазе радиального роста обычно обнаруживается выраженная инфильтрация дермы лимфоидными, плазматическими клетками и макрофагами. В фазе вертикального роста поверхностно-распространяющейся меланомы наблюдается глубокое проникновение опухолевых клеток в ретикулярный слой дермы и подкожную клетчатку. В этой фазе опухолевые клетки обычно имеют несколько меньшие размеры, главным образом за счёт сокращения объёма цитоплазмы. При этом в ряде случаев может оставаться умеренная инфильтрация дермы лимфоидными и плазматическими клетками.

При меланометипа злокачественного лентигов фазе радиального роста в базальном слое эпидермиса отмечается пролиферация меланоцитов. Инвазия опухолевых клеток главным образом веретёнообразной формы в сосочковый слой дермы нередко сочетается с пролиферацией меланоцитов внешней части волосяных фолликулов и иногда потовых желёз. В дерме может наблюдаться инфильтрация лимфоидными клетками, гистиоцитами и макрофагами.

Развитиеузловой формымеланомы характеризуется только фазой вертикального роста, при которой происходит инвазия в сосочковый, сетчатый слой дермы и подкожную клетчатку. Клеточная реакция в дерме при этом, как правило, отсутствует.

Меланома метастазирует лимфогенным и гематогенным путём, характерна диссеминация по коже с наличием местных и нередко отдалённых метастазов в кожу и подкожную клетчатку. При гематогенном метастазировании чаще поражаются лёгкие и печень, в терминальной стадии меланомы метастазы могут быть обнаружены в любом органе.

Гистогенез, по мнению большинства авторов, связан с меланоцитами, имеющими нейрогенное происхождение и обладающими своеобразной секреторной функцией, в результате которой меланин проникает в эпителиальные клетки.

Большая медицинская энциклопедия 1979 г.

Поиск по сайту
«Ваш дерматолог»

Реклама, размещённая на сайте «Ваш дерматолог», является одним из источников его финансирования.
Наличие рекламы медицинских центров, лекарств, методов лечения, нельзя расценивать как рекомендацию владельца сайта к их посещению, приобретению или применению.

Последнее обновление страницы: 17.11.2014 Обратная связь Карта сайта

© NAU. При цитировании и копировании материалов убедительная просьба делать активную ссылку на сайт «Ваш дерматолог»

Представленная на сайте информация не должна использоваться для самостоятельной диагностики и лечения
и не может служить заменой очной консультации врача – дерматолога.

Классификация. Современные методы коррекции морщин, применяемые в косметологии.

Меланома: патологическая анатомия и течение

Меланоциты . Считается, что в эмбриогенезе их предшественники мигрируют из нервного гребня на границу дермы и эпидермиса . Число меланоцитов на единицу площади кожи одинаково у людей всех рас, даже у альбиносов, и различия в пигментации обусловлены накоплением меланина.

– Поверхностно распространяющаяся меланома (70% случаев) чаще встречается у женщин, основная локализация – спина. Опухоль выглядит как пигментированное пятно или едва возвышающаяся бляшка с неравномерной окраской (включая черный, красный, желто-коричневый, коричневый и белый цвета). Характерный признак – неровные края пятна или бляшки , особенно неровные края пятна или бляшки с выемкой . Вначале опухоль растет радиально, затем переходит к вертикальному росту.

– Узловая меланома (15%) чаще бывает у мужчин. Опухоль угольно-черная или темно-синяя, с четкими границами (как правило). Изредка опухоль беспигментная , диагноз требует электронной микроскопии или специальной окраски. Характерен быстрый переход к вертикальному росту.

– Лентиго-меланома (10-15%) одинаково часто встречается у мужчин и женщин. Чаще болеют пожилые со светлой кожей. Опухоль возникает на открытых участках кожи, обычно на лице или шее, в виде плоского пятна диаметром до 4 см , цвет пятна – от желто-коричневого до черного . Лентиго-меланома может находиться в фазе радиального роста до 20 лет (злокачественное лентиго, или меланома in situ), но в итоге в том или ином месте начинается вертикальный рост, по характеру напоминающий поверхностно распространяющуюся меланому .

Распространение опухоли. Считается, что большинство меланом возникает вблизи базальной мембраны:

– Фаза радиального роста (вдоль базальной мембраны) у поверхностно распространяющейся меланомы и лентиго-меланомы может длиться до 5 и 20 лет, после чего опухоль начинает расти вглубь.

– Фаза вертикального роста сопряжена с инвазией кровеносных и лимфатических сосудов дермы. Узловая меланома с самого начала растет вертикально.

– Лимфогенные метастазы. С началом вертикального роста часто поражаются регионарные лимфоузлы. Лимфоузел, где метастаз появляется в первую очередь, называется сторожевым . При инвазии лимфатических сосудов иногда появляются сателлиты (отдельные узелки вблизи первичной опухоли) и транзитные метастазы (отсевы на пути к регионарным лимфоузлам).

– Отдаленные метастазы чаще всего поражают легкие, ЖКТ и головной мозг, но могут возникать в любых органах, включая плаценту, и даже проникать в плод. Около 5% случаев меланомы составляют отдаленные метастазы в отсутствие явной первичной опухоли.

Редкие локализации меланомы:

– Меланома может возникать на подошве и под ногтями, особенно больших пальцев рук и ног. Такая локализация более характерна для представителей цветных рас.

– Меланома глаза исходит из сосудистой оболочки. Выделяют ряд гистологических типов с разным прогнозом. Характерны метастазы в печень, иногда через много лет после удаления первичной опухоли возникает характерное сочетание гепатомегалии и желтушности склеры единственного глаза (второй замещен стеклянным протезом).

– Меланома неба и десны обычно возникает на участках, где раньше отмечалась гиперпигментация.

– Меланома возникает в заднепроходном канале и в вульве. У женщин в 5% случаев меланома исходит из вульвы (вульва занимает менее 2% площади поверхности тела) и составляет 5-10% злокачественных опухолей вульвы.

– Меланома иногда исходит из внутренних органов, содержащих меланоциты , прежде всего из ЦНС и производных передней кишки.

Метастазы меланомы из невыявленного первичного очага составляют 4-5% случаев меланомы. Беспигментную меланому можно принять за недифференцированный рак , что осложняет диагностику и лечение. Чаще поражаются лимфоузлы, но возможны метастазы в любой орган. Первичная опухоль могла быть удалена или коагулирована несколько лет назад, иногда она исчезает спонтанно. Прогноз зависит от стадии; по-видимому, он такой же, как при наличии первичной опухоли (подробнее см. гл. ” Метастазы из невыявленного первичного очага “).

Меланома кожи и невусы

Меланома (синонимы: меланобластома, меланоцитома, невокарцинома) — одна из самых злокачественных опухолей. Меланому причисляют к особым формам злокачественных опухолей из-за весьма выраженных отличий от других новообразований кожи. Она развивается из меланоцитов — пигментных клеток, располагающихся преимущественно в базальном слое эпидермиса и продуцирующих специфический полипептид меланин.

По различным данным,заболеваемость меланомой кожи составляет от 1 до 30 и более на 100 000 населения в год, а частота — 1-4% среди всех злокачественных образований кожи. В последние годы отмечается значительный рост заболеваемости меланомой кожи в различных регионах мира: показатель ежегодной заболеваемости увеличивается в разных странах на 2,6-11,7%. Большинство исследователей убеждено, что заболеваемость меланомой удваивается в течение каждого десятилетнего периода. По прогнозам специалистов, в XXI веке во всем мире ожидается существенное повышение заболеваемости. Смертность от меланомы составляет примерно 0,74% всех случаев смерти от злокачественных опухолей. Однако, согласно некоторым сообщениям, в ряде стран заболеваемость и смертность от меланомы увеличивается быстрее, чем от злокачественных новообразований других локализаций, за исключением рака легкого, причем диагностирование этого заболевания, особенно ранних его форм, нельзя признать удовлетворительным.

По мировой статистике,подавляющее большинство больных меланомой кожи имеет возраст 30-50 лет. На большей территории Европы чаще болеют женщины, а в Австрии и США показатели заболеваемости женщин и мужчин уравниваются. Преимущественная локализация меланом у женщин — нижние конечности (голень), у мужчин — туловище (чаще спина); у обоих полов старшей возрастной группы (65 лет и старше) меланома локализуется преимущественно на коже лица. Однако меланома может возникнуть на любом участке кожи (концевые фаланги пальцев, вульва, прямая кишка и др.), а примерно в 2% случаев (по некоторым данным, в 20%) не удается выявить первичный очаг, и клиническая картина обусловлена метастазами.

Выделяют ряд факторов риска, играющих существенную роль в патогенезе заболевания, которые могут носить экзо- и эндогенный характер. Одним из таких факторов является солнечная радиация, особенно для лиц, имеющих врожденные или приобретенные невусы, меланоз Дюбрея или другие новообразования и поражения кожи. К числу других физических факторов патогенеза относятся ионизирующее излучение, хронические раздражения, ожоги (особенно солнечные, полученные в детском и юношеском возрасте), отморожения, химические, температурные или механические травмы невусов, в том числе самолечение их и неадекватные косметические вмешательства. Имеют большое значение генетические факторы этнического порядка, эндогенные конституциональные особенности и характер пигментации, такие как цвет кожи, волос, глаз, наличие веснушек на лице и руках, число, размер и форма родинок на разных частях тела. Так, меланома чаще встречается и имеет худший прогноз у блондинов и рыжеволосых. Меланома редко встречается у чернокожего населения, причем у этого контингента больных поражается обычно кожа пальцев рук и ног или ладоней и подошв. Существенное значение в патогенезе имеет состояние эндокринной функции, гормональные изменения. Половое созревание, беременность, климактерические перестройки в организме являются критическими периодами, которые расцениваются как фазы риска по активизации и малигнизации пигментных невусов.

В подавляющем большинстве случаев (примерно у 70% больных) меланома развивается на месте врожденных или приобретенных невусов, облигатного предмеланомного заболевания кожи Дюбрея и только у 28-30% — на неизмененной коже (melanoma cutis de nomo). Пигментные же невусы и пигментированные образования кожи встречаются у 90% населения, причем число их колеблется от единичных до нескольких десятков. Практикующему онкологу, дерматологу, как и врачам других специальностей, приходится, следовательно, очень часто встречаться с многообразными пигментными поражениями кожи, а среди них на долю меланомы приходится 0,5-3%.

Существует много классификаций невусов, но наиболее приемлемой из них в практическом отношении является классификация, предусматривающая деление невусов на меланомоопасные и меланомонеопасные.

Меланомоопасные невусы.

Диспластические невусы(Atipical Mole Syndrome). Лица с диспластическими невусами относятся к категории очень высокого риска заболеваемости меланомой и должны проходить обследование по крайней мере каждые 3-6 мес, как и лица, перенесшие ранее меланому, а также их родственники. Синдром диспластических невусов носит наследственный характер и состоит в том, что у родственников в течение жизни на коже развивается значительное число (50 и более) атипических родинок. Они отличаются от обычных приобретенных невусов следующими клиническими признаками: неправильной формой, большими, чем у обычных невусов, размерами, размытыми краями, неясными очертаниями без четких границ, как правило, плоской поверхностью, широкими вариациями цвета (розовый, коричневый, черный, неравномерная пигментация в центре и по краям). Полагают, что так называемая наследственная меланома, в отличие от ненаследственной, ассоциируется с более молодым возрастом лиц, у которых она возникла.

Пограничный пигментный невусобычно имеет вид плоского узелка размерами от нескольких миллиметров до нескольких сантиметров, но чаще всего диаметр его составляет 1 см. Локализация этого образования может быть различной, но следует учитывать, что пигментные невусы, располагающиеся на коже ладоней, подошв, половых органов, как правило, являются пограничными (!). Поверхность невуса сухая, гладкая, изредка неровная, всегда лишена волосяного покрова. Консистенция образования в большинстве случаев не отличается от окружающей кожи, но может быть более плотной. Окраска пограничного невуса различная — от светло-коричневой, синюшно-фиолетовой до черной. Иногда контуры образования или пятна имеют волнистую форму. Образование может изменяться в размерах и цвете, но происходит это очень медленно. Описывают еще так называемый кокардный пограничный невус, который характеризуется постепенно усиливающейся пигментацией по периферии в виде концентрических колец. Пограничный пигментный невус может быть единичным, но возможны и множественные образования.

Синий невус. Представляет собой полусферическое образование, выступающее над уровнем кожи, с четкой границей. Поверхность невуса мягкая, без волос, имеет вид туго натянутой кожи. Цвет его обычно голубой или синий, реже коричневый. Размеры небольшие, как правило, не превышают в диаметре 1 см. Чаще всего синий невус встречается на лице, стопе, подошве, ягодицах, голени. Обычно образование бывает единичным, но описаны случаи и многочисленных синих невусов.

Невус Оты(темно-синюшный глазнично-верхнечелюстной невус). Типичная локализация — лицо (область иннервации I и II ветвей тройничного нерва). Состоит из одного большого или множества сливающихся друг с другом пятен черно-синюшного цвета, располагающихся в области щеки, верхней челюсти, скуловой дуги. При этом обязательна пигментация в различных отделах глаза: конъюнктиве, склере, радужной оболочке. Иногда в процесс вовлекается красная кайма губ и слизистые оболочки носа, мягкого неба, глотки, гортани.

Гигантский волосяной пигментный невус.Этот врожденный невус обычно поражает конечности и туловище, редко встречается на лице. Невус относительно быстро, по мере роста ребенка, увеличивается в размерах. Достигает величины от 10 до 40 см и более. Поверхность его неровная, бородавчатая, с трещинами. Часто отмечаются явления гипертрихоза. Цвет образования — от серого до черного. Трансформация этого невуса в меланому происходит у 1,8-13% больных. Особую опасность представляет малигнизация гигантских пигментных невусов у детей. В этом отношении гигантский волосяной пигментный невус всегда должен вызывать настороженность. Гигантский невус может сопровождаться другими врожденными пороками развития, например гидроцефалией, неврологическими расстройствами и возникновением первичной меланомы мягкой мозговой оболочки, что очень важно в диагностическом плане.

Ограниченный предраковый меланоз Дюбрея(lentigomaligna, melanoma in situ, melanosis maligna, melanoma praecancerosa, лентиго злокачественное, невоцитома и др). Одни онкологи относят меланоз Дюбрея к меланомоопасным пигментным невусам, другие утверждают, что он не является невусом, а относится к дерматозам. Так или иначе, меланоз Дюбрея, безусловно, принадлежит к меланомоопасным новообразованиям, представляющим собой облигатное предмеланомное заболевание, причем развивающаяся на его месте меланома иногда может иметь более злокачественное течение, чем невогенная меланома. Клиническая картина меланоза Дюбрея довольна характерна. Возникает преимущественно в пожилом возрасте. Заболевание начинается, как правило, с малого пигментного пятна. Затем очаг, развиваясь, приобретает нерезкие границы. В развитом состоянии меланоз Дюбрея имеет величину от 2-3 до 5-6 см в диаметре, неровные края, плоскую поверхность, с папулами, узелками, бляшками. Цвет образования неравномерный — коричневый, серый, синюшный. Внешний вид его нередко напоминает рисунок географической карты. Поражается в большинстве случаев кожа щек, носогубных складок, носа, лба, шеи, однако не исключено возникновение меланоза Дюбрея и на коже других частей тела (бедро, спина, грудь, живот, ладони), а также слизистых оболочек.

Лечение меланомоопасных невусов.Единственно правильный метод лечения пограничного пигментного и синего невуса — хирургическое вмешательство, заключающееся в иссечении новообразования вместе с окружающей кожей и подкожной клетчаткой. При расположении невусов на туловище и конечностях (кроме пальцев) разрез проводят, отступив от его краев во все стороны на 0,5-1,0 см. Расположение невусов на пальцах, ухе, лице допускает ограничение этого расстояния до 0,2-0,3 см. Гистологическое исследование удаленного препарата является обязательным (!). При гигантском волосяном пигментном невусе, если это возможно, применяют широкое иссечение образования, иногда поэтапное, с кожной пластикой различными способами. При меланозе Дюбрея обязательно используют активную тактику: преимущественно хирургическое лечение — иссечение пораженного участка кожи вместе с подкожной клетчаткой и подлежащей фасцией. Разрез делают обычно, отступив от краев очага на 0,5-1,0 см, а в местах, доступных для широкого иссечения, — не менее 2,0 см. Гистологическое исследование препарата обязательно (!). Довольно часто при этом заболевании прибегают к кожной пластике, способы которой, особенно на лице, могут быть различными.

Меланомонеопасные невусы и неневоидные образования кожи включают внутридермальный пигментный невус (обыкновенное родимое пятно), фиброэпителиальный невус, папилломатозный и веррукозный (в том числе волосяной) невусы, «монгольское» пятно, галоневус (невус Сеттона) и некоторые другие заболевания кожи (например, себорейная кератома, гемангиома, телеангиэктатическая гранулема, лентикулярная дерматофиброма, гистиоцитома).

Лечение меланомонеопасных невусов.Применяют хирургическое,некоторые специалисты электрохирургическое, лазерное лечение, криодеструкцию, химиодеструкцию, дермабразию и др. При хирургическом лечении оптимальной границей иссечения является расстояние от невуса 0,2-0,3 см на туловище и 0,1-0,2 см на пальцах, лице, шее. Подход к назначению указанных методов должен быть индивидуальным в каждом конкретном случае, поскольку не все невусы у человека подлежат обязательному удалению.

В целом, пигментные невусы, невоидные образования и поражения кожи должны привлекать особое внимание косметологов, дерматологов, онкологов и врачей других специальностей. Диагностика этих заболеваний ответственна, требует тщательного подхода и адекватного лечения. Целесообразно проведение соответствующего лечения в онкологических учреждениях, имеющих стационар и необходимые поликлинические подразделения в операционной. Во всяком случае консультация онколога при невусах и подозрительных дерматозах перед их лечением является обязательной.

При диагностике и выработке тактики лечения меланомы необходимо обязательно пользоваться информативной клинической и патогистологической классификацией TNM Международного противоракового союза.

Конъюктивит

Конъюктивитқабақтың және көз алмасының дәнекер қабатының қабынуы. Ағымы бойыншаконъюктивиттер жедел және созылмалы болып бөлінеді.

Барлық жедел процесстер этиологиясына байланыссыз жалпы клиникалық белгілерімен білінеді.Жалпы субъективті белгілері:көзде бөгде зат,«құм», жоғарғы қабақ астында бөгде зат сезіну; көзде ашу, қызу бар, көзден жас ағу, кірпіктердің түбінде қатқан қабыршақтар, қабақтардың таңертең жабысып қалуы, көздің бұрыштарында ақ түсті бөліністер бар.

Объективті: қабақтың, күмбездің конъюктивасында қызару, ал склерада беткей немесе конъюктивиальды инъекция. Оның ажыранды белгісі-ашық қызыл түсі, тамырлар суреті анық, қызару күмбезде басым болады.

Қалыпты жағдайда конъюнктиваның қасиеттер: қызғылт түсті, тегіс, жылтыр, мөлдір, ылғалды өтпелі қатпарларда қозғалмалы.

Бактериальді конъюктивиттер:оны түрлі микроорганизмдер тудырады, әсіресе жиістафилококктар. Жедел алдымен бір көзде басталып, бірнеше күннен кейін келесі көзіне көшеді. Неігзі белгісі іріңнің көзден ағуы. Кірпіктердің түбінде сары түсті қатқан ірің.

Бактериальді конъюктивитт емі:антисептикалық тамшыларды (фурацилин, калий пермарганит 2%, бор қышқылын) тамызу, 30% альбуцид ертіндісі 6-8 рет күніне немесе АБ ертіндісін тамызу. Ең жақсысы кең спектрлі 1% тетрациклин, терралицин, линкомицин ертінділері, 0,5% неомицин ертіндісін, түнге қарай 10-20% сульфацил-натрий майы, 5% норсульфазол немесе 1% тетрациклин, 1% стрептоцид лиментін жағу.

Пневмококты конъюнктивиттіңерекшелігі склерада нүкте тәрізді геморрягиялар (қан құйылулар) бар және конъюнктивальдық бетінен мақтамен клеткалар алынады. Кейде сірі қабат (эрозил) процесске ілігеді, бірақ тұрақты қарауытулар қалмайды.

Пневмококты конъюнктивит емі:жоғарғы емге қосымша 0,25% цинк сульфаты ертіндісі 0,1% адреналинмен (пневмококтың ферментативті қабілетін жою үшін).

Жедел эпидемиялық Кох-Уикс конъюктивасы:екі көз бірге қабынады. Бірдей конъюнктиваның қатты ісінуі (хемоз) және конъюнктиваға нүкте тәрізді қан құйылулар, сірі қабаттың жоғарғы бетінде инфильтраттар байқалады. Ауру тез тарайды. Емі : жоғарғыдай.

Бленнореялықконъюктивитті:Нейссер гонококымен туғызатын сырқат: қабақтар тығыз, көк қызғылт түсті, алдында көзден су ағады, кейін қанды су (ет жуған су тәрізді) ісік басылғаннан кейін көп мөлшерде ірің бөлінеді (сары түсті). Ісік бар кезде сірі қабат зақымдануы мүмкін (іріңді жара), кемінде эндофтальмитке, папофтальмитке көшеді, көз алмасы кішірейді, ақ шел толық соқырлыққа әкеп соғады.

Бленнореялық конъюктивит емі: жоғарғыдай. Алдын алу шаралары : нәрестелердің көзіне туғаннан кейін 3 рет 30% сульфацил- натрий ертіндісі тамызылады және қабағы 2% бор қышқылы ертіндісімен сүртіледі.

Дифтериялық конъюнктивит. Лиффер таяқшасымен туғызылады. Клиникасы жағынан гонобленнорияға ұқсас, бірақ бір көз ғана ауыртады. Қабақты теріс айналдырғанда конъюнктивада сұр түсті пленка (ондай пленка танаудың, өңештің дәнекер қабығында) бар. Өте ауыр алынады, алып тастағаннан кейін беті қанайды. Келесіде оның орнында жұлдыз тәрізді тыртық қалады және көз алмасы мен қабақтың конъюнктивасы өзара тұтасып бітіседі.

Дифтериялық конъюнктивит емі: жоғарғы емге қосымша дифтерияға қарсы сарысу енгізу. А,В витаминдері ішуге және жергілікті.Алдын алу:ауруды инфекция бөлімшесінде боксқа жатқызу. Екінші көзді сақтау үшін ауырған көзге шыны сағат тәрізді таңба салу.

Вирусты конъюнктивиттер.Жиілігі бойынша 2 орын алады (бактериальды кон-ден кейін) герперикалық кон-ке тән жәй процесс бір жақты. Адиловирусты кон-тер екі жақты, оның екі формасын ажыратады.

1. Аденофраринго-конъюнктивальді қазба (АФКҚ)

2. Эпидемиялық ператоконьюнктивит (ЭКК)

АФКҚ – фарингит және қазба үстінде пайда болады, коньюктиваның, бетінде көптеген фолликулдардың болуынан беті бұжыр, кейде жеңіл алынатын пленка көзден аз мөлшерде шырыштың ағуы. ЭКК температураның көтерілуімен басталады. Жақын лимфалық түйіндері ұлғаяды, көзден шырыштың ағуы конъюнктивада фолликулдар пайда болады. Сірі қабатының эпитемиінің астында “тиын” тәрізді инфильтраттар болады. Олар біресе өздігінен жойылып біресе қайта пайда болады, кейде бірнеше айларға дейін сақталады. Аяғында өздігінен ісінеді. Бірақ сірі қабатының сезімталдылығы төмен, иммунитет қалады.

Вирусты конъюнктивит емі: жалпы және жергілікті вирусостатикалық және вирусоцидті дәрі –дәрмектер (флореналь, оксалин, теброфен, глудантан 0,1% ертіндісі, 0,5% май, антиметаболиттер-ИДУ, трецид –тамшы, фермагт дезоксирибонуклеаза 0,1-0,3% ертінділер –тамшы, кон-ва астына, итерферон, терогепал, салициаты, диабазол, витаминдер, аллергияға қарсы дәрі. Алдын алу: 1) ауруларды жеке бөлу 2) ассептиканы орындау

вирусты конъюктивит

Созылмалы конъюнктивиттергежататындар ангулярлы Моракс-Аксенфельд конъюнктивиті диплобациллалар тудырады. Ерекшелігі: көз қатты қышып, көздің бұршақтары суланып қызарады, экземаға тән өзгерістер байқалады, тері тілінген, кепкен құрысқан қабыршақтар бар.Созылмалы конъюнктивит емі:0,5-1% ципк сульфат ертіндісін 4-6 рет күніне тамызу, қабақ шетіне 1-5% ципк оксиді майын жағу.

Аллергиялық конъюнктивиттер– конъюнктиваның беті бұжыр (сосетчектердің болуынан). Медикаметозды дәрі салдарынан болатын конъюнктивит дәріге сенный өсімдікке, гүлдерге, көздің көктемде қарығуы (УФС) көз жоғары сезімталдығынан болады. Соңғы жағдайда конъюнктивада сосочектердің өсуі «булыжная мостовая».

Аллергиялық конъюнктивит емі: жалпы және жергілікті ем: жоғарғы аталғандарға себептермен сезімталдықты төмендетуге арналған терапия; гистоглобулин инъекциясы, кортикостероидтар, криотерапия (өскіндерді) суықты емдеу. Өмір сүру ортасын ауыстыру.

Басыр (трахома)– жұқпалы кератоконъюнктивит, оны қоздырушы вирустар мен ринкетсиялар арасында орын алады. Ауру білінбей басталады. Конъюнктиваның жоғарғы өтпелі складкасында (бүкпесінде) 4 сатысын ажыратады:

  1. конъюнктиваның инфильтрациясы, ол көкшіл түсті фолликулдар мен сосчектер бар.
  2. инфильтрация фолликулдар жіне бірен- саран сызықты тыртықтар.
  3. 2 сатысындай бірақ тыртықтар басым
  4. ирек тыртықтар ғана.

Кейде сірі қабат процеске ілігуі мүмкін. Трахсматозды паннус (сірі қабатқа жоғары жағында қан тамырлары өтіп, қарауытуы). Трахома асқынғанда – канакулиттер, дакрнациятиттер, сірі қабаттың іріңді жараға (ол тесілсе эндофтальмит, панофтальмит), трихноз, симблефарап қабақтың айналуы, ксероз-сірі қабаттың құрғауы), көз алмасының қозғалысының шектелуі байқалады. Диагноз конъюнктиваның эпителиальді клеткаларында Дравачек-Гальберштедтер денелерін табумен цитологиялық-фолликулдардың некрозды ыдырауымен анықталады.

Басыр емі: емханада күніне тетрациклин майын 4-5 рет жағу. Көзге 2-3 ай фоллкулдарды сығу, 1-2 рет үш жұмадан кейін ішуге СА курспен, витаминдер, осы дәрілерге организмнің сезімталдығын төмендету, организмнің реактивтігін жоғарлату. 6 айлық ауруға қарсы емнен кейін аурулар диспансерлік есепке алынады. Жазылудың белгісі: жаңа жағдайда 3 жыл ішінде жаңа аурудың тіркелмеуі, IV сатысында егу 3 жыл ішінде ауру қайталанбаса және теріс лабораториялық нәтиже болса.

Эндогенидті конъюнктивиттер.Жалпы ауруларда синдромды зақымдануда байқалады. Синевенс-Джокс синдромы немесе жедел шырышты тері көз синдромы. Ол коллагеноздың белгісі және оның дамуында вирусты инфекцияның фонтогенді инфекцияның, аллергиялық жағдайлардың маңызы зор. Жедел, бас ауруынан және қызбадан басталады. Қол-аяғында, бетінде көп формалы эссудативті эритема дақ, папуля, жара ретінде ауыз, танау қуысының жыныс органдарының шырышты қабығында көздің конъюнктивасында шырышты іріңді немесе пленка бөлінеді. Шешімі- трихиаз, тыртықтар, симблефарон, сірі қабаттың қарауытуы және панофтальмит.

Эндогенидті конъюнктивит емі: жалпы және жергілікті АБ, СА, кортикостероидтар, қабынуға қарсы ем. Ісік аурулары конъюнктиваның қатерсіз (патилома, невустар, киста, дермоид, гемантома). Емі: оперативті. Қатерлі ісіктер: рак және меланома. Рак- ақшыл, қызыл түсті ісік, кең аяқта, сірі қабатқа, орбитаға қосалқы қуыстарға тарайды. Меланома – тегіс немесе бұжыр пигментті немесе пигментсіз ісік лимбке немесе сводқа жақын. Жиі меңнен шығады. Жиі басқа органдарға метастоз береді. Емі: ерте алып тастау. Көзден тыс тарамаса энукмация (көз алмасын алып тастау), орбитаға тарағанда – экзентерапия келесіде химио және сәуле терапиясы.

Достарыңмен әлеуметтік желіде бөліс

Автор публикации

KazMedic

Медик+ админ! Сайт бойынша жауапты адам.

Сайт бойынша іздеу

Ең үздік материалдар

  • Рефлюкс нефропатия(5,00 тен 5)
  • Описторхоз(5,00 тен 5)
  • Стоматологиядағы микробқа қарсы препараттар(5,00 тен 5)
  • Стоматологиядағы протездер(5,00 тен 5)
  • Көз жарақаттары(5,00 тен 5)
  • Жыныстық қатынас(5,00 тен 5)
  • Пилоростеноз(5,00 тен 5)
  • Жалпы қан анализі(5,00 тен 5)
  • Бүйректің жасқа байланысты өзгерістері(5,00 тен 5)
  • Плевра эмпиемасы(5,00 тен 5)

KazMedic © 2020
Барлық құқықтары қорғалған

Балалардағы онкология. Ісік түрлер

Балалық жаста кездесетін қатерлі және қатерсіз ісіктер

Бүкілдүниежүзілік денсаулық сақтау қоғамының анықтамасы бойынша жұмсақ тіндерге барлық эпителиальды емес, ретикулоэндотелиальдық жүйе мен ішкі ағзалардың тірек тіндерінен басқа қаңқалық емес тіндер жатады. Гистологиялық сипаты бойынша жұмсақ тіндердің ісіктері әрқилы болады. Бұл ісіктердің 33% жіктелменген бластомаларға жатады, өйткені олардың гистогенезін анықтау мүмкін емес.

Клиникалық ағымы мен морфологиялық сипатына байланысты жұмсақ тіндердің барлық ісіктері 3 топқа бөлінеді:

  • қатерсіз ісіктер: гемангиома, лимфангиома, фиброма, липома, невринома, лейомиома, рабдомиома;
  • жартылай қатерлі ісіктер
  • анық қатерлі ісіктер

Күнделікті жұмыс барысында тамыр ісіктері мен дисплазиялардың төмендегідей жіктелуі қолданылады.

Тамыр ісіктері мен дисплазиялардың жіктелуі

Ісіктер
ГемангиомаларКапиллярлық

тармақталған

ЛимфангиомаларКапиллярлық

Кистоздық

АраласГемлимфангиомалар
Дисплазиялар
КапиллярлықЖайпақ ангиомалар

Телеангиэктазия (жұлдыз тәрізді ангиомалар

Пиогенді гранулемалар

ВеноздықШеткері веналардың аневризмасыы Веналардың варикозды кеңеюі

Тереңдегі веналардың аплазиясы (Клиппель-Треноне синдром)

АртериовеноздықАртериовенозды жыланкөздер

(Паркса-Вебер синдром)

Гемангиомалар.Жұмсақ тіндердің қатерсіз ісіктерінің ішінде балаларда ең жиі кездесетіні гемангиома. Кейбір басылымдар бойынша сәбилерде гемангиома 10-20% кездеседі. Гемангиомасы бар нәрестені бақылап, емдеу және арнайы маманға жіберу сұрақтарын шешу емхана педиатрының міндетті жұмысы, сондықтан ол бұл патология сұрақтарын жеткілікті білуі керек.

Гемангиомалар — тамыр эпителийінің пролиферациясынан дамитын нағыз тамыр ісігі. гистологиялық зерттеу кезінде митозды бөлінетін жасушалар анықталады. Гемангиома балаларда тері мен жұмсақ тіндердің 45,7% құрайды. Жиі орналасатын жері — ет, бас, дененің жоғарғы бөлігінің терісі мен тері асты клетчаткасы. Сирек жағдайды ішкі ағзалардың (бауыр, көкбауыр, сүйектер) гемангиомасы кездеседі.

Олардың көпшілігі өздігінен регрессияға ұшырап жоғалып кетеді, ал кейбіреулері тез өсіп балаға косметикалық жайсыздық туғызады, кейде көру және есту қабілетіне зиян келтіруі мүмкін.

Гемангиома, инфильтрациялық өсу қабілетке ие, кейде тез өседі, бірақ метастаз бермейді. Гемангиома асқынулары — жараға айналуы, қансырау және инфекциялық қабынулар болуы мүмкін. Гемангиоманың ең қауіпті асқынуы – қансырау, кейде шұғыл хирургиялық көмекті қажет етеді.

Кей кезде гемангиомаға барлық тамыр ісіктерін (нағыз гемангиомалар) және тамырлардың әр түрлі дисплазияларын (жалған гемангиомалар) жатқызады.

Гемангиоманың емдеу жолдары көп. Ең радикальды және тез емдеу жолы – хирургиялық жолмен алып тастау. Операция денеде немесе қол-аяқта орналасқанда жасалады. Бет аймағында орналасқан гемангиоманы хирургиялық жолмен алу косметикалық жайсыздық, дефект тудыруына байланысты басқа емдеу түрлері қолданылады (қысқа фокусты рентгентерапия, 70 0 спиртпен склероздаушы терапия, преднизолонмен гормондық терапия).

Гемангиома түрлері: капиллярлық, каверноздық және тармақталған.

Капиллярлық гемангиома.Негізінен теріде орналасады, олар көбінеде бет аймағында кездеседі, әсіресе қыз балаларда. Ашық қызыл түсті, шекарасы анық, теріден бөлектеніп шығып тұрады. Баланың өсуімен сәйкес өседі, уақыт өте гемангиоманың ортасында фиброзды тіннен тұратын ақшыл дақ пайда болады. Ол шетіне қарай кеңейіп, ақырындап гемангиома жоғала бастайды. Орнында ақшыл атрофияланған тері қалады, соңынан айналасындағы теріден ерекшеленбейді. Әртүрлі зияткерлер деректері бойынша капиллярлық гемангиомалардың 90-95% өздігінен жазылып жоғалып кетеді. Бұл үрдіс 2-3 жылға созылады. Егер гемангиома тез өсе бастаса, оның өздігінен жоғалуын, жазылуын күтуге болмайды, емдеуді бастау қажет.

Педиатрдың міндеті — гемангиома мөлшерінің өсуін қадағалап отыру. Бала дәрігерге бірінші келгенде полиэтилен пленкаға гемангиоманың контурограммасын сызып, баланың анасына гемангиома мөлшерін әрбір екі апта сайын контурограммамен тексеріп отыруды тапсырады. Егер гемангиоманың өсуі баланың өсуінен озып кетпесе емдеу шараларын бастауға асықпауға болады. Егер гемангиоманың ортасында ақшыл дақтар пайда болып, үлкейіп, бірі-бірімен қосыла бастаса, онда гемангиомада кері даму үрдісінің басталғанын көрсетеді. Ісіктің көлемі тез өсе бастаса, баланы арнайы маманға жіберіп, емдеу шараларын бастау қажет.

Емдеу түрлері көп. Ең радикальды және тез емдеу түрі – хирургиялық операция. Операция денеде немесе қол-аяқта орналасқанда жасалады. Бет аймағында орналасқан гемангиоманы хирургиялық жолмен алу косметикалық жайсыздық, ақау тудыруына байланысты басқа емдеу түрлері қолданылады.

Біраз уақыт бұрын гемангиоманы емдеу үшін кеңінен қысқа фокусты рентгентерапия қолданылды. Бұл ем гемангиоманың өздігінен жазылу үрдісін тездетеді. Осы мақсатта склероздаушы терапия қолданылды, яғни гемангиоманы 70 0 спиртті гемангиомаға енгізгенде, ісікте асептикалық қабыну үрдісі пайда болып тыртықтану үрдісіне бастама береді. Егер гемангиоманың көлемі үлкен болса, спиртті бірнеше жерден, кейде бірнеше рет енгізеді.

Тыртықтану үрдісі криотерапияны — ісікті сұйық азотпен арнайы әр түрлі пішін мен көлемдегі криоапликатор көмегімен мұздату — қолданған кезде артады. Бұрын криотерапия көмір қышқылының «қарын» қолдану арқылы жүргізілді, қазір ол әдістен бас тарта бастады, өйткені ол жазылу үрдісінде косметикалық тұрғыдан алғанда жағымсыз, тыртықтар қалдырады.

Егер гемангиома саны жағынан көп болса, немесе емдеу шараларын жүргізуге жайсыз орында орналасқан болса (өз қиығында, езуде, қыз баланың сүт безінде, құлас маңындағы сілекей безі аймағы) және тромбоцитопения тудыратын болса (Казабах-Меррит синдромы) гемангиоманы басқа әдіспен — преднизолонмен емделеді. Преднизолон күніне 2 рет 4-6 мг/кг дозада пероральдық жолмен беріледі. Емдеу ұзақтығы 28 күн. Преднизолонды беруді тоқтатқан кезде, преднизолонның дозасын біртіндеп азайту әдісі қолданылмайды. Емдеуді, қажетттілік бойынша, 2-3 аптадан кейін қайталауға болады. Бұл емнен кейін гемангиоманың өсуі тоқталады. Кейде көлемінің кішіреюі байқалады.

Капиллярлы гемангиомалар кейде асқынулар береді: жараға айналып, жараның іріңдеуі, қанауы мүмкін. Асқынуларды емдеу консервативтік түрде жүргізіледі: жараны антибиотиктермен жуып, содан соң оларға антисептиктермен майлы таңғыштар салу керек. Жараның жазылуы гемангиоманың тыртықтануының басталуын тездетеді.

Кавернозды гемангиомаларкапиллярлы гемангиомадан сиректеу кездеседі. Олар бірі-бірімен байланысып жатқан, әр түрлі көлемдегі, қабырғасы эпилелиймен жабылған қанды қуыстардан тұрады. Бұл гемангиомалар теріасты майы қабатында орналасады және үстінен басқан кезде жеңіл басылып, босатқанда тез қалпына келетін жұмсақ ісік тәріздес құрылым түрінде анықталады. Кей кезде тері астынан көкшілденіп көрініп тұрады. Осындай гемангиомалар ішкі ағзаларда және сүйектерде кездеседі. Бұл гемангиомалардың өздігінен жазылуы сирек кездеседі. Ең нәтижелі ем — хирургиялық. Егер хирургиялық емді қолдануға мүмкіндік болмаса (ісіктің көлемі өте үлкен , қолайыз жерде орналасса), криодеструкциямен бірге склероздаушы, кейде СВЧ-криодеструкциямен терапия қолданылады. Гемангиоманың көлемі аса үлкен болса емдеу алдында ісіктің тамырларына ангиографиялық бақылаумен эмболизация жасалады.

Тармақталған гемангиомасирек кездеседі. Бұлшық ет талшықтарының арасында кеңімеген қан тамырларынан тұратын бұл ісік бұлшық еттің деформациясын тудырады. Емдеу тек хирургиялық жолмен жүргізіледі. Диагноз жұмсақ тіндердің ісігі деп жасалған операция кезінде нақтыланады.

Лимфангиомалар

Капиллярлы және кавернозды лимфангомалартері асты май қабатының ісігі түрінде анықталады. Олар өздігінен жазылмайды және емі — тек хирургиялық әдіс. Операция кезінде макроскопиялық түрін майлы клетчаткадан айыру қиын, бірақ кавернозды лимфангиома — лимфа бөлінімен ерекшеленеді. Ісікке келетін лимфа тамырларын байлауға мүмкіндік болмағандықтын жарадан лимфаның бөлініуі операциядан кейін де біраз уақытқа сақталады. Операция кезінде лимфангиома толық алынбаса, рецидив болуы мүмкін. Диагноз, операция кезінде алынған препаратты гистологиялық тексеру арқылы нақтыланады.

Торсылдақты (кистозды) лимфангиомаларкөбінесе мойында, иек астында орналасады және нәресте туған кезде болады. Кей жағдайда олардың көлемі өте үлкен, баланың басындай болуы мүмкін. Баланың мойынының бір жағын, иек асты аймағын тұтас алып, көкірек қуысына да таралуы мүмкін. Макроскопиялық қарағанда гемангмома лимфаға толған үлкен және кішкентай торсылдақтардан тұрады. Кей жағдайда олар жұтқыншақ пен көмекейдің өтімсіздігін тудырып шұғыл трахеостома салуды және зондпен тамақтандыруды қажет етеді. Емдеуі — тек хирургиялық жолмен, мүмкіндігінше радикальды кесіліп алынады. Бұл өте күрделі операция, өйткені лимфангиома тіл астына, тілдің өзіне жайылып дамуы мүмкін және мойынның ірі тамырлары мен ағзаларымен шытырман байланыста болуы мүмкін.

Жұсмақ тіндердің қатерсіз ісіктері

Гемлимфангиомалар,тек операция жасау арқылы емделеді және операцияға дейін гемангиома деп бағаланады. Тек гистологиялық тексеру кезінде ғана ісік аралас сипаты анықталады.

Жалпақ ангиомаларнағыз ісік болып есептелмейді. Бұл капиллярлы дисплазияның бір түрі. Жалпақ ангиомалар — қызыл түст, пішінсіз, анық шектелген, тері беткейімен бірдей дақ. Саусақпен басқан кезде дақ саусақ астында бозарады

Жалпақ ангиома көбіне бетке орналасқандықтан косметикалық ақау болып табылады, бірақ өмірге және денсаулыққа қауіп келтірмейді. Емі мақсатты емес, өйткені қандай әдісті қолданғанда да, дақ орнында үлкен тыртық қалтырады.

Медиальдықдақ,омыраудағы балаларда бастың ортаңғы бөлігінде: алдыңғы жағынан мұрын алдында, артқы жағынан – кеуде аймағы бойында орналасатын жалпақ ангиома болып табылады. Емді қажет етпейді, өйткені алдыңғы жағындағысы өзінен-өзі кетіп қалады, артқы жағындағы жоғалмайды, бірақ өсіп келе жатқан шашпен жабылып, көрінбейді.

«Қызыл дақ»жалпақ ангиомаға ұқсайды, бірақ айырмашылығы тері бетінен көтеріледі, жүйкелі беткейі бар, кейде сүйелді түзілістер болады. Оларда фиброзды тін дамыған, сондықтан, басқан уақытта толығымен бозармайды. Кейде оларды тамырлы невус деп атайды. Оларда косметикалық кесел анығырақ болады, сондықтан оларды кесіп алып тастап, бос тері бөлігімен кемістікті жабады.

Телеангиэктазия– кейде оларды жұлдызшаларды гемангиома деп те атайды. Олардың ортасында нүктелі тамыры бар тамырлы «жұлдызшаларды» көруге болады, теріге перпендикуляр жүріп, олардан, сәуле сияқты, барлық жағына ұсақ тамырлар тарайды. Олар бетте орналасып, кейде өздігінен жоғалады. Созылмалы гепатиттерде және циррозда олар кеуде клеткасында және иық белдеуінде пайда болады. Олардың емі косметикалық мақсатта ғана жасалынады және инелі электродпен орталық тамырға диатермо- коагуляция жасалынады, осыдан соң барлық «жұлдызшалар» жоғалады.

Пиогенді гранулема– негізінен терінің аздаған зақымдалған жерінде пайда болып, тез арада аздаған мөлшерде капиллярмен артық грануляциялық тін өседі. Ол, жіңішке аяқтары бар саңырауқұлақ пішінді болады. Оларды пиококкты гранулема деп те атайды. Қанталаған гранулема бетінен іріңді, жағымсыз иісті бөлініс бөлінеді,. Емі – оперативтік: кесіп алып тастау немесе оның аяқтарының электрокоагуляциясы.

Венозды дисплазияларданбалаларда жиіішкі мойылдырық веналарының аневризмасыкездеседі. Олар жиі екі жақты болады және мойнында көрінетін сопақ пішінді болады, олар күшенгенде, жөтелгенде, фиизикалық күш түскенде, жылағанда пайда болады. Күш түсу жойылған кезде, бұдырлану бірден жоғалады. Уақыт өте келе олардың мөлшері ұлғайып, енді тіпті сөйлегенде, ән айтқанда да бұдырланып шығады. Басқа шағымдар жоқ. Емі оперативті және косметикалық түрде жасалынады. Онда көктамырды шығарып сыртынан аллопластикалық материалмен немесе аутотінмен оралады. Бұл үшін санның кең фасциясын қолданады.

Аяқ көктамырының варикозды кеңеюібала кезден бастап пайда болуы мүмкін. Бірақ ол балаларда ешқашан көктамырлық жетіспеушілікке және аяқтағы қоректенудің бұзылуына әкелмейді, сондықтан бұндай операциялар оларда жасалмайды. Үнемі эластикалық шұлық (чулки) кию нұсқалады. Троксевазинді капсулада ішумен қатар жергілікті троксевазин гелін қолдану ұсынылады.

Пигментті дақ (невус)– балаларда эмбриональдік даму кезінде пайда болатын, тері дамуының шектеулі ақауы ретінде қарастырылады. Ол баланың туа салысымен немесе өмірінің алғашқы айларында анықталады.

Невус жасушаларының пайда болуы соңына дейін анықталмаған. Олар эпиидермис меланоциттерінен және тері жүйкелерінің қабығының леммоциттерінен (шванн клеткалары) пайда болады деп есептелінеді. Клиникалық және морфологиялық көріністеріне байланысты келесі түрлерін ажыратады:

  • шектелген
  • аралас
  • дерма ішілік
  • бозбалалық меланома
  • көгілдір невус
  • лентиго

Шектелген невусэпидермистің төменгі қабатында қосылған түрде және дермоэпидермальды қабат шекарасында диффузды орналасқан невус жасушаларының түзілуімен сипатталады.Бұл жасушаларда меланин бар.

Араласқан Невус— дермада таралған невус жасушаларының ұяларынан тұрады. Невуста, шектелген және дермаішілік невустарға тән өзгерістер табылады. Эпидермисте, дерманың жоғары қабатында меланин дағы анықталады. Аралас невус қатерліге ауысуға бейім.

Дермаішілік невусалып жасушалы болады. Май бездері және шашты фолликулар анықталады, невус қатерлі емес.

Бозбалалық невус балаларда және жасөспірімдерде кездеседі, алып жасушалардан тұрады. Олардың көлемділігі және түрі жағынан дермаішілік невустардың және қатерлі меланомалардың алып жасушаларынан айырмашылығы бар. Бозбалалық меланоманы, жасуша белсенділігімен анықталатын, аралас невус ретінде қарастыруға болады.

Көгілдір невус– жалғыз, жұмсақ, үлкен емес, домалақ немесе сопақ пішінді, көгілдір немесе көк түсті түйін. Ол дермада, тері беткейінен сәл көтеріліп орналасады. Гистологиялық зерттеуде, құрамында меланин анықталатын меленоциттер табылады.

Лентиго— жалпақ немесе тері беткейінен аздап көтерілген қоңыр немесе қоп-қоңыр түсті домалақ пішінді, диаметрі аса үлкен емес құрылым. Микроскоп астында зерттеген кезде ұзарған эпидермальды өсінділер, базальды қабатында меланин мөлшерінің көбеюі анықталады.

Клиникасы және диагностикасы. Пигменттік дақтардың орналасуы әр түрлі. Көлемі — нүктедейден дене терісінің жартына дейінгі көлемде болады. Шектелген және аралас невус жалпақ немесе тері беткейінен сәл көтерілген. Майда, шашсыз түзіліс, кейде сүйелді немесе папилломатозды беткейлі, қоңыр түсті түрлерге ие болады.

Дермаішілік невустығыз, күмбез тәрізді, түктермен табылған, майда немесе папилломатозды беткейлі түзіліс невус әлсіз пигменттелген немесе қоңыр түсті болуы мүмкін.

Бозбалалық меланоматығыз, жиі шар тәрізді, әлсіз пигменттелген, түксіз, сарғыш-сұрғылт түсті түзіліс. Түзіліс айналасында кейде гиперемияланған аймақ болуы мүмкін. Бетінде, қатерлілерден айырмашылығы, телеангиоэктазиялар және әлсіз пигментация болады, қатерсіз өтеді, метастазы сирек болады.

Туа пайда болған «монғол» дақтары— пигментті дақтардың бір түрі болып табылады. Ол жиі бел аймағында бір немесе бірнеше дақтар түрінде орналасады. Бала өсе келе бұл дақтар өздігінен кетуі мүмкін. Емді қажет етпейді.

Ажырату диагнозын, бірінші кезекте меланомамен жүргізіледі. Біріншілік меланома балаларда өте сирек кездеседі. Пигментті дақтардың қатерліге айналуы да жиі анықталмайды. Малигнизация белгілері: пигментті дақтың көлемінің үлкеюі, пигменттелудің күшеюі, негізгі дақ айналасында жаңа пигментті аймақтардың пайда болуы, ісіктің инфильтрациясы немесе оның тығыздалуы, невустың жараға айналуы, қышудың болуы, аймақтық лимфа бездерінің реакциясы. Қосымша зерттеулер (биопсия, цитологиялық зерттеулер, термография) диагнозды анықтауға мүмкіндік береді.

«Сүтті кофе» түсті пигментті дақтардың көбеюі, жүйке тарамдары бойымен ісіктердің түзілуі, кейде ауырсыну сонымен қатар ешқандай жылдам өсу көрінісінсіз болсаРеклингхаузен ауруы (туа болған нейрофиброматоз)туралы ойлауға болады.

Невустардың емі, негізінен хирургиялық және дақты сау тінге дейін толық кесіп алып, гистологиялық зерттеуге бағытталған. Өте үлкен пигментті дақтарда, терілік пластикамен немесе пластикасыз операция жасалады. Пигментті невус бетте, косметикалық тұрғыдан ыңғайсыз аймақтарда орналасса, криодеструкция әдісі қолданылады. Оның нәтижелілігі жоғары, әсіресе 1,5 жасқа дейінгі балаларда 60%-ке дейін.

Қатерлі емес невустарда айналу жылдамдығы жоғары алмазбен немесе корундпен қапталған диск – Шуман-Шреус аппараты көмегімен жасалатын дермабразия әдісі қолданылады (шлифование кожи). Бірақ бұл әдіс 12-13 жаста асқан балаларда қолданылады. Дермабразия арқасында пигментті жасуша қабаты алынады, реактивті қабыну нәтижесінде пигментті жасуша өліп, косметикалық эффект оң нәтиже береді.

Фиброма— дәнекер тіндердің қатерлі емес түзілімдеріне жатады. Бірен-саран немесе көптеген ісіктер (фиброматоз) кездеседі. Фиброманың этиологиясы әлі толық зерттелмеген, бірақ та көп жағдайда, әсіресе фиброматоздың әртүрлерінде тұқымқуа-лаушылыққа бейімділігі байқалады. Фиброма әр түрлі жаста, бірақ 5 жастан асқан балаларда жиі кездеседі. Түзілістің орналасуы әртүрлі. Көп жағдайда кеуденің және аяқ-қолдың жұмсақ тіндерін зақымдайды. Сонымен қоса фиброма теріні (дермато-фиброма), ішкі ағзаларды, қуыстарды да зақымдануы кездеседі.

Шеткері орналасқан фиброманың клиникалық көрінісі: шеттері анық, тығыз, ауырмайтын түзіліс, көлденең бағытта қозғалмалы. Ісік үстіндегі тері өзгермеген, жергілікті гиперемия анықталмайды. Ісік жай өседі, үлкен көлемге жеткен кезде жақын жатқан ағзалардың қызметі бұзылуы мүмкін.

Фиброманы ең бірінші кезекте қатерлі ісіктерден — саркомалардан ажырату қажет. Саркомаға айналасындағы тіндерді бұза инфильтративтік өсуі, жергілікті гипертермия, метастаз беру тән. Қорытынды диагноз қою үшін биопсия жүргізу қажет.

Жалғыз фибромаларды радикальды кесіп алып тастауға болады және сирек қайталанады.

Фиброматоздар, әсіресе десмоидтар және нейро-, нефрофиброматоздар едәуір қиыншылықтар туғызады.

Агрессивті фиброматоз (десмоид)дәнекер тіндердің жүйелік ауруларына жатады. «Десмоид» деген аурудың аты гректің «байланыс» деген сөзінен шыққан. Ісік байланыс аппаратынан, синовиальды қабықтан, сіңірлерден өседі. Орналасуы әр түрлі, бірақ көбінесе кеудені, аяқ-қолды зақымдайды.

Десмоид — қарқынды өсетін, көптеген тығыз түйіндермен сипатталады. Инфильтративтік өсу тән. Ісік қоршаған тіндерге, бірінші кезекте бұлшық етке өседі. Өсу үрдісінде сүйектерге және жақын ағзаларға әсер етеді. Ісік сүйекке шапқан уақытта қозғалмайтын және ауырсыну тудыратын ісік пайда болады. Мұндай клиникалық көрініс десмоидты қатерлі ісіктермен жақындастырады, бірақ десмоидта метастаздар болмайды.

Диагностикалық шаралар: жалпы онкологиялық ұстаныстар бойынша жүргізіледі: зақымданған аймақтың пальпациясы, рентгенографиясы, ультрадыбыстық зерттеулер негізгі болып саналады. Сонымен қатар метастаз берілуін анықтау үшін көкірек қуысының рентгенографиясын жасау қажет. Қорытынды диагноз қоюдың соңғы сатысы — биопсия жасап, материалды зерттеу болып табылады.

Десмоидты емдеудің жалғыз әдісі радикальды операция болып табылады. Көптеген жағдайда науқастарға бірнеше рет операция жасауға тура келеді, өйткені біл ісіктің ерекшелігі тұрақты рецидив беруге бейім болып келеді. Десмоидта дәрілік және сәулелік әсердің нәтижелілігі жоққа тән.

Нейрофиброматоз (Реклингхаузен ауруы)– ауыр ауру. Оған төмендегідей белгілер кешені тән: көптеген нейрофибромалар, теріде гиперпигментация, сколиоз.

Реклингхаузен ауруы тұқым қуалайды. Ісік түйіндері периневрийден өседі. Орналасуы әр түрлі, кейде интракарниальды және интраспинальды орналасады.

Бұл ауруға тән белгі — терінің гиперпигментациясы. Теріде айқын шекаралары бар «сүтті кофе» түсті, сирек жағдайда қызыл түсті тері беткейінен көтерілмейтін дақтар анықталады.

Ісік түйіндері — пальпациялағанда тығыздау, шеркері орнналасқанда ауырсынусыз. өсуі жай. Үлкен, массивті ісіктер көбінесе көкірек қуысында, әсіресе, артқы төменгі бөлімінде орналасады. Сонымен қатар көкірек қуысында басқа да ағзалары, ең бірінші қолқа тамыр мен өңеш ісікпен басылып қысылады және ығыстырылады. Кейбір жағдайда жүрек пен өкпе де қысылуы мүмкін. Кейде ісік түйіндері жұлын өзегінде орналасып («құм сағат» тәрізді ісік), жұлынды қысып неврологиялық белгілер беруі мүмкін.

Диагнозды өзіне тән белгілер онкокомплекс негізінде, көкірек қуысының рентгенографиясына және ісік субстратының морфологилық зерттеу нәтижесіне байланысты қояды.

Бұл аурудың негізгі жалғыз емі – радикальды операция. Радикальды ем операциядан кейін рецидив беруі мүмкін.

Дермоидтық торсылдақтар (кисталар)фиброэпителиальдық құрылымдарға немесе органоидты тератомаларға жатады. Бұл ісіктер торсылдақ түрінде дамиды. Қабырғалары дәнекер тіндерден тұрады, сыртқы жағы майда, ал ішкі жағы – бұдырлы. Ішкі қабатының құрылымы теріге ұқсас. Ол тері үсті қабатынан, көп қабатты эпителийден, май және тер бездерінен, шаштан және майлы қойындылардан тұрады.

Дермоид белгілі бір анық локализациямен ерекшеленеді. Олар эмбриональдық кезеңде ойыс, немесе жылға болған жерлерде немесе эктодерманың бүгіліп жабылған жерлерінде, тері бастамаларының бауланып бөлінген аймақтарында орналасады. Дермоидтарға көз ойығының жоғарғы және ішкі аймақтары, бастың шашты және самай бөлігі,төстің төменгі бөлігінде және ауыз қуысының түбінде орналасуы тән.

Дермоидты торсылдақтар – анық шекаралары бар домалақ пішінді, теріге жабыспаған тығыз түзіліс. Егер дермоид сүйекті бөлікте орналасса, онда шеттері көтеріңкі жалпақ ойық түзіледі. Ауыз қуысының түпкі аймағында, көбінесе иек асты-тіл бұлшық еттерінің арасында орналасады. Дермоидтың көлемі 0,5 см-ден 4 см-ге дейін болады.

Дермоидта, көбінесе атеромадан ажырату диагнозын жүргізеді. Негізгі ерекшелік – атерома теріге жабысып өседі және дермоидпен салыстырғанда жұмсақтау болады.

Емі тек қана хирургиялық. Түзілісті сау тін аймағымен толық кесіп алып тастайды. Емді баланың жасы 6 айдан асқанда жасау керек.

Тератома— құрылымы күрделі аралас ісік. Бұл ісікте барлық ұрықтық жапырақшалардан түзілген тіндер байқалуы мүмкін. Органоидты тератомаларда ұрық денесінің бөлігі, кейде ұрықтың өзі де анықталуы мүмкін. Ісікте эмбриональдық тіннің ошақтарының болуынан оның өсуін және қатерлі ісікке –тератобластомаға айналуын болжауға болады. Тератома балалардағы барлық ісіктердің 2% құрайды. Қыз балаларда ұл балаларға қарағанда жиі кездеседі.

Тератомалар көкірек қуысында, жыныс бездерінде, құрсақ арты қуысында орналасуы мүмкін.Көп жағдайда құйымшақ пен тік ішек аралығында орналасқан сегізкөз-құйымшақ тератомасы кезедседі. Ісік шекаралары әрқашан анық емес. Үлкен тератома-лардың көбеюі салдарынан ісіктер жамбас аймағына тарап, тік ішекті және қуықты басып зәр және нәжіс шығаруды бұзуы мүмкін.

Пальпация кезінде, тығыздығы біркелкі емес аймақтарды, кистозды түзілістерді және тығыз аймақтағы анықтауға болады. Түзіліс бетіндегі тері өзгермейді, бірақ кейде түк өсуі, пигментация, тері рудименттері, тамырлардың кеңеюі болуы мүмкін.

Рентгенологиялық зерттеулер, ісіктегі оссификация аймақтарының көбеюін, немесе сүйекті қосындыны көрсетеді. Тік ішекті саусақ арқылы тексергенде, түзілістің орналасуын анықтауға мүмкіндік береді.

Ісіктің дамуы ауыр қабыну үрдістерімен, ісік қабырғаларының жыртылуымен, тері некрозымен, кейде көлемді қан ағумен өтуі мүмкін. Бұл жағдайда шұғыл операция жасалмаса бала өліп кетуі мүмкін.

Тератома ағымының ең ауыр асқынуы, оның қатерлі ісікке айналып метастаз беруі. Қатерлі ісікке айналу белгілері: ісіктің тез өсуі, веноздық суреттің пайда болуы, баланың жалпы жағдайының нашарлауы. Қатерлі ісікке айналуының объективті белгісі және критерийі – Абелев-Татаринов сынамасының оң болуы — қан құрамында эмбриональдық ақуыз – альфафетопротеин анықталады.

Тератомаға диагноз қою қиындық тудырмайды. Кейде жұлын ми жарығымен салыстырмалы диагноз жүргізіледі. Жұлын — ми жарығында жамбас қуысы ағзаларының жұмысының бұзылуымен байқалатын шеткері неврологиялық көріністер болады. Ал рентгенграммада омыртқа доғаларының жарылуы анықталады.

Емі, тек қана хирургиялық. Операция мүмкіндігінше ерте, баланың 6 айлығына дейін, тератома қатерлі ісікке айналмай тұрып жасалуы қажет. Сонда да, мұндай балаларды, ісіктің рецидив беруін немесе метастазын уақытында анықтау үшін диспансерлік бақылауға алады.

Ұқсас материалдарды қарай кетіңіз:

“>

dr.Mirokov

Комментарий читателя: